Najpierw ustalcie cel
Przed wyborem portów porozmawiajcie o tym, po co płyniecie. Czy najważniejsze są długie przejścia i praktyka? A może kąpiele, spacery, restauracje i spokojne poznawanie wysp? Można łączyć naukę z wypoczynkiem, ale warto uzgodnić proporcje.
Wybierzcie jedno lub dwa miejsca, na których szczególnie Wam zależy. Pozostałe potraktujcie jako możliwości. Dłuższy postój w jednym porcie może dać więcej przyjemności niż dopisywanie kolejnych punktów do listy.
Ile czasu zajmie żegluga?
Na początek wystarczy podzielić dystans w milach morskich przez przewidywaną średnią prędkość w węzłach. W uproszczonych tabelach przewodników przyjmuję orientacyjnie 5 węzłów, czyli 5 mil morskich na godzinę. Odcinek 15 mil daje wtedy około 3 godzin żeglugi, a 40 mil około 8 godzin.
To wspólne założenie pomagające porównywać etapy. Dla konkretnego wyjścia dobieramy średnią do jachtu i prognozy. Liczy się postęp na zaplanowanej drodze względem dna; chwilowy odczyt prędkości na korzystnym kursie może znacznie zawyżyć oczekiwane tempo całego przejścia.
Na dłuższych przelotach jacht może płynąć przez noc, gdy załoga odpoczywa na zmianę. Przejście trwające 30 godzin oznacza więcej niż jedną dobę w drodze. W planie potrzebne są wachty, posiłki i odpoczynek przed wyjściem oraz po dopłynięciu.
Dlaczego faktycznych mil bywa więcej?
Odległość między portami zależy od wybranego przebiegu drogi. Trzeba uwzględnić wyspy, przylądki, mielizny i lokalne ograniczenia. Linia między nazwami miejscowości na poglądowej mapie nie wyznacza bezpiecznej drogi dla jachtu.
Pod wiatr halsujemy, więc pokonujemy dłuższą drogę. Dodatkowe mile mogą wynikać z wyboru innej zatoki, zmiany pogody lub omijania przeszkód. Dystanse w przewodnikach opisują skalę podróży. Przed wyjściem ustalamy rzeczywistą drogę na aktualnych mapach i sprawdzamy ostrzeżenia nawigacyjne.
Co doliczyć do planu dnia?
Czas żeglugi z tabeli to tylko część dnia. Potrzebujemy także czasu na przygotowanie jachtu i załogi, odprawę, przygotowanie cum i odbijaczy, podejście oraz manewry. Niekiedy czekamy na miejsce w marinie, wolną boję lub stanowisko do tankowania.
Dłuższe podejście do portu, zmiana drogi czy dostosowanie ruchu do innych jednostek również wpływają na godzinę przybycia. W pobliżu torów wodnych i podczas ich przecinania planujemy przejście zgodnie z przepisami oraz obserwowaną sytuacją, z czasem na potrzebne działania.
Dobieraj zapas do konkretnego etapu. Krótka droga do znanej przystani i długie wejście do obcego portu wymagają innego planu. Powtarzalny dodatek do każdej tabelki nie obejmie wszystkich sytuacji. Jeśli przygotowania się przedłużają, przelicz pozostały dzień i rozważ bliższy cel.
Zapas na pogodę i odpoczynek
Osobno trzeba uwzględnić możliwość pozostania w porcie na czas niekorzystnej pogody. Kilka dodatkowych godzin przy manewrach nie zastąpi dnia potrzebnego na przeczekanie trudnych warunków. Znaczenie mają pora roku, akwen, dostępność schronienia i termin oddania jachtu.
Dobry wariant zapasowy to konkretna możliwość: bliższy port, pominięcie części pętli lub wcześniejsze skierowanie się do bazy. Ustal, przy jakiej zmianie prognozy skorzystasz z tej możliwości. Nie wypełniaj całego zapasu kolejnymi atrakcjami, zanim wiadomo, że można je bezpiecznie zmieścić.
Sprawdzamy pogodę na całej planowanej drodze, także poza osłoniętym portem. Sen i kondycja załogi należą do warunków wyjścia. Zmiana trasy może być dobrą decyzją kapitana i cenną lekcją dla uczestników.
Tydzień czy dwa?
Tydzień od soboty do soboty obejmuje również odbiór i zdanie jachtu, zakupy oraz przygotowania. Rzeczywisty czas do dyspozycji zależy od umowy i godzin podróży. Warto ustalić go przed rozpisaniem etapów.
Moje propozycje tras opierają się na rejsach tygodniowych. Dłuższe trasy bałtyckie i norweskie mają wtedy intensywny charakter, z nocną żeglugą i wybranymi postojami. Na spokojniejsze poznawanie rozleglejszego fragmentu Skandynawii warto przeznaczyć 10–14 dni. Taki wyjazd daje więcej możliwości odpoczynku, zwiedzania i oczekiwania na pogodę.
Mając tydzień, możemy wybrać mniejszy obszar albo bazę bliżej miejsc, które chcemy odwiedzić. Najpierw uzgadniamy, ile czasu chcemy spędzić w drodze, a potem dopasowujemy liczbę portów. Nauka może być częścią każdego z tych wariantów: również podczas krótkiego przejścia, manewrów czy wspólnego planowania.
Jak rozumieć szacowany staż?
Liczba godzin w opisie powinna odnosić się do charakteru konkretnej trasy i sposobu jej realizacji. Ten sam akwen pozwala zorganizować spokojny urlop z krótkimi przejściami lub intensywny rejs z nocnymi wachtami.
Na części moich tygodniowych rejsów bałtyckich żegluga zajmowała około 70–120 godzin. To wspomnienie konkretnych doświadczeń. Dla wyobrażenia skali: 120 godzin oznacza pięć pełnych dób jachtu w drodze. Pozostaje wtedy odpowiednio mniej czasu na postoje i zwiedzanie.
Przeliczenie mil przez prędkość daje szacunek przejść. Faktycznie uzyskane godziny i mile wynikają z przebiegu rejsu i jego dokumentacji. Ćwiczenia mogą wydłużyć żeglugę, a postój pogodowy ją ograniczyć. Osobom wybierającym rejs pod kątem doświadczenia polecam także artykuł o rejsach stażowych.
Pięć pytań przed wyjściem
- Co jest dziś najważniejsze dla załogi i czy wszyscy są gotowi do drogi?
- Jaką drogą bezpiecznie popłyniemy i ile potrwa ona przy dzisiejszych warunkach?
- Ile czasu potrzebujemy dodatkowo na przygotowania, podejście i postój?
- Gdzie możemy skrócić etap lub bezpiecznie zaczekać na zmianę pogody?
- Kiedy musimy zmienić plan, żeby zachować odpoczynek i termin powrotu?
Pomysły na miejsca i orientacyjne odległości znajdziesz w bezpłatnych przewodnikach po trasach rejsów. Przed wyjazdem porozmawiajmy o tempie, nauce i czasie na lądzie. Napisz lub zadzwoń, jeśli chcesz zaplanować rejs ze mną.
Źródło i dalsza lektura
Praktyczne omówienie planowania, możliwości załogi i wariantów schronienia: RYA: Passage Planning (otwiera się w nowej karcie). Obliczenia w artykule są przykładami orientacyjnymi. Mapy i aktualne informacje dla konkretnego przejścia dobieramy przed rejsem.