1. Zanim zdecydujesz, kto ustępuje

  1. Obserwuj i oceń ryzyko. Malejąca odległość i stały namiar kompasowy to alarm. Wątpliwość traktuj jako ryzyko.
  2. Rozpoznaj akwen. Wąski tor: prawidło 9. Pasy TSS: prawidło 10. Sprawdź przepisy miejscowe.
  3. Rozpoznaj sytuację i status. Wyprzedzanie? Żagle czy napęd mechaniczny? Połów? Prace ograniczające manewrowanie?
  4. Działaj wcześnie, wyraźnie i sprawdzaj skutek. Brak odpowiedzi na VHF nie wstrzymuje działania.

Zakres: schematy spotkań dotyczą jednostek wzajemnie widocznych. Przy ograniczonej widzialności i braku wzajemnej widoczności stosuj prawidło 19. Noc sama w sobie nie oznacza mgły. Reguł nie stosujemy w oderwaniu od ryzyka, szczególnych okoliczności i prawideł 2 oraz 8.

Podstawowe relacje z prawidła 18

Twój status w drodze Komu ustępujesz według prawidła 18
Zwykła jednostka mechaniczna Nieodpowiadającemu za ruchy; o ograniczonej zdolności manewrowej; zajętemu połowem; żaglowemu.
Jednostka żaglowa Nieodpowiadającemu za ruchy; o ograniczonej zdolności manewrowej; zajętemu połowem.
Jednostka zajęta połowem W miarę możliwości: nieodpowiadającemu za ruchy i o ograniczonej zdolności manewrowej.

Najpierw uwzględnij prawidła 9, 10 i 13. Tabela nie określa kolejności między statkiem nieodpowiadającym za swoje ruchy a statkiem o ograniczonej zdolności manewrowej. Wobec statku ograniczonego zanurzeniem i pokazującego sygnały z prawidła 28 obowiązuje odrębne unikanie przeszkadzania, gdy okoliczności pozwalają. Wyjątki od tego konkretnego obowiązku to statek nieodpowiadający za swoje ruchy oraz statek o ograniczonej zdolności manewrowej. Nie jest to uniwersalna piramida.

Podstawowe relacje w czterech sytuacjach spotkania.Powiększ schemat

Dwa jachty pod żaglami — prawidło 12

  • Różne halsy: lewy ustępuje prawemu.
  • Ten sam hals: nawietrzny ustępuje zawietrznemu.
  • Lewy hals, drugi po nawietrznej, jego hals niepewny: ustąp.
  • Nawietrzną określa strona przeciwna do tej, po której niesiony jest grot; dla ożaglowania rejowego — przeciwna do strony największego żagla skośnego.
  • Wyprzedzający ustępuje także wtedy, gdy ma prawy hals.

2. Wąski tor, TSS i brak reakcji

Wąski tor oraz TSS z kursem dziobu prostopadłym do kierunku ruchu.Powiększ schemat
Akwen Obowiązek jachtu
Wąskie przejście lub tor: prawidło 9 Jednostka krótsza niż 20 m lub żaglowa dowolnej długości nie przeszkadza statkowi, który może bezpiecznie nawigować tylko w tym przejściu lub torze. Nie przecina, jeśli spowodowałoby to przeszkodę takiemu statkowi.
TSS: prawidło 10 Jednostka krótsza niż 20 m lub żaglowa dowolnej długości nie przeszkadza bezpiecznemu przejściu statku mechanicznego idącego pasem. Przecinanie pasów: kierunek dziobu możliwie pod kątem prostym do kierunku ruchu.
Przepisy miejscowe Mogą wymagać ustąpienia wszystkim podążającym torem, zgody służby, raportowania lub innego sposobu przejścia. Sprawdź przed wejściem.

„Nie przeszkadzać” oznacza zawczasu zostawić miejsce na bezpieczne przejście. Nie zwalnia to drugiego statku z zapobiegania zderzeniu, gdy ryzyko już powstanie — prawidło 8(f).

Jeżeli masz ustąpić i warunki pozwalają, wcześnie zaplanuj przejście za rufą. Wyraźna zmiana kursu lub prędkości ma pokazać zamiar także bez VHF. Zostaw zapas odległości; sprawdź inne jednostki, falę i hol. Obowiązki statku zachowującego kurs i prędkość nadal wynikają z prawidła 17.

Etapy działania statku zachowującego kurs i prędkość.Powiększ schemat

Sygnały przy wzajemnej widoczności — prawidło 34

Sygnał Znaczenie
Jeden krótki Zmieniam kurs w prawo.
Dwa krótkie Zmieniam kurs w lewo.
Trzy krótkie Daję napęd wstecz. Nie oznacza to, że statek już płynie wstecz.
Co najmniej pięć krótkich, szybkich Wątpliwość co do zamiarów, działania lub wystarczalności manewru drugiego statku.
Jeden długi przed zasłoniętym zakrętem wąskiego przejścia Ostrzeżenie z prawidła 34(e); jednostka zbliżająca się zza przeszkody odpowiada jednym długim.

Krótki: około 1 s. Długi: 4–6 s. Pierwsze trzy to sygnały manewrującej jednostki mechanicznej w drodze, nie propozycje do zatwierdzenia.

Sygnały mgłowe — prawidło 35

W ograniczonej widzialności lub w jej pobliżu, za dnia i nocą. Jacht rekreacyjny stosuje sygnały wynikające z napędu, sytuacji i długości.

Jednostka i sytuacja Sygnał i maksymalny odstęp między sekwencjami
Jacht wyłącznie pod żaglami Długi + dwa krótkie; 2 minuty.
Jacht lub zwykły statek mechaniczny posuwający się po wodzie Jeden długi; 2 minuty.
Mechaniczny w drodze, ale zatrzymany i nieposuwający się po wodzie Dwa długie, z około 2 s przerwy między nimi; 2 minuty.
Nieodpowiadający za ruchy, ograniczony manewrowo, ograniczony zanurzeniem, zajęty połowem, holujący lub pchający Długi + dwa krótkie; 2 minuty.
Obsadzony załogą holowany; przy kilku — ostatni, jeżeli jest obsadzony Długi + trzy krótkie; 2 minuty, w miarę możliwości po sygnale holującego.
Na kotwicy Szybkie bicie w dzwon około 5 s; 1 minuta. Od 100 m: dzwon na dziobie, zaraz potem gong na rufie około 5 s.
Na mieliźnie Jak wyżej, z trzema oddzielnymi uderzeniami dzwonu bezpośrednio przed i po szybkim biciu.
  • Poniżej 12 m: można zamiast powyższych sygnałów nadawać inny skuteczny sygnał dźwiękowy co najwyżej co 2 minuty; milczenie nie jest alternatywą.
  • Od 12 do poniżej 20 m: taka alternatywa dotyczy sygnałów dzwonowych na kotwicy lub mieliźnie. W drodze obowiązuje właściwa sekwencja gwizdkiem.
  • Połów na kotwicy oraz statek ograniczony manewrowo wykonujący pracę na kotwicy: długi + dwa krótkie zamiast sygnału kotwicznego.
  • Pilotowy w służbie może dodatkowo nadać cztery krótkie. Sztywno połączony zestaw pchający stosuje w tym prawidle sygnały jednostki mechanicznej.
  • Na kotwicy można dodatkowo ostrzec sekwencją krótki–długi–krótki.

Nie rozpoznasz jednoznacznie rodzaju statku po długim i dwóch krótkich: to wspólny sygnał kilku kategorii. Gdy w ograniczonej widzialności słyszysz sygnał przed trawersem i nie wykluczono ryzyka, zmniejsz prędkość do minimum pozwalającego utrzymać kurs, w razie potrzeby całkowicie zatrzymaj ruch względem wody i zachowaj najwyższą ostrożność do ustąpienia niebezpieczeństwa — prawidło 19(e).

VHF / DSC: identyfikuj adresata i siebie. Mów zwięźle. Nie odkładaj manewru. DSC na MMSI wymaga czasu i znajomości urządzenia; kanał 70 jest cyfrowy. DISTRESS nie służy do zwykłego zwracania uwagi.

3. Rozpoznawanie: znaki dzienne i światła szczególne

Na rysunku pokazano zestawy rozpoznawcze, a nie komplet świateł całego statku. Światła na rysunku są dookolne i stałe; czytaj pionowo od góry. Czarne znaki są dzienne. Ich pozycja obok świateł jest porównaniem dzień/noc, nie zaleceniem wspólnego montażu. Pozostałe światła zależą m.in. od statusu, ruchu, długości i kierunku obserwacji.

Znaki dzienne i pionowe zestawy świateł ośmiu szczególnych sytuacji.Powiększ schemat
Status i prawidło Uzupełnienie potrzebne do interpretacji
Nieodpowiadający za swoje ruchy — 27(a) Czerwone nad czerwonym; dwie kule. Przy posuwaniu się po wodzie dodatkowo burtowe i rufowe. Sama awaria silnika nie daje tego statusu, jeśli jednostka nadal może ustępować zgodnie z przepisami.
O ograniczonej zdolności manewrowej — 27(b) Czerwone–białe–czerwone; kula–romb–kula. Przy posuwaniu się po wodzie dodatkowo masztowe, burtowe i rufowe; na kotwicy także sygnały kotwiczne, z wyjątkami w prawidle 27.
Ograniczony zanurzeniem — 28 Może dodatkowo pokazywać trzy czerwone pionowo lub walec. Pozostają światła jednostki mechanicznej z prawidła 23. Duży statek nie jest automatycznie ograniczony zanurzeniem.
Trałujący — 26(b) Zielone nad białym; dwa stożki wierzchołkami do siebie. Od 50 m także masztowe za i nad zielonym; krótszy może je pokazywać. Przy posuwaniu się po wodzie także burtowe i rufowe.
Zajęty połowem innym niż trałowanie — 26(c) Czerwone nad białym; takie same dwa stożki. Przy posuwaniu się po wodzie także burtowe i rufowe. Przy sprzęcie wystającym poziomo ponad 150 m: dodatkowe białe światło lub stożek wierzchołkiem w górę w kierunku sprzętu.
Pilotowy podczas służby — 29 Białe nad czerwonym. W drodze także burtowe i rufowe, na kotwicy dodatkowo sygnały kotwiczne. Te światła nie nadają ogólnego pierwszeństwa.
Na kotwicy — 30 Kula; poniżej 50 m można pokazać jedno białe dookolne zamiast dwóch świateł kotwicznych. Istnieją wyjątki dla jednostek poniżej 7 m w miejscach określonych w prawidle 30(e).
Żagle i napęd silnikiem — 25(e), 23 Za dnia stożek w dół; nocą światła jednostki mechanicznej. Brak osobnego „światła stożka”.

Zwykła żegluga i ważne dodatkowe oznaczenia

  • Pod żaglami: burtowe (lewe czerwone, prawe zielone) i białe rufowe. Poniżej 20 m można połączyć je w latarni na szczycie masztu. Opcjonalne czerwone nad zielonym dookolne nie mogą być używane razem z tą latarnią trójsektorową. Poniżej 7 m dopuszczona jest określona w prawidle 25(d) alternatywa z gotową białą latarką, jeżeli pokazanie zwykłych świateł jest niewykonalne.
  • Na silniku, zestaw podstawowy: białe masztowe sektorowe, burtowe i rufowe. Od 50 m drugie masztowe z tyłu i wyżej. Poniżej 12 m możliwy wariant białe dookolne i burtowe; poniżej 7 m i o prędkości maksymalnej do 7 węzłów — białe dookolne oraz burtowe, jeśli wykonalne (prawidło 23).
  • Sektory: masztowe 225°, każde burtowe 112,5°, rufowe 135°. Białe masztowe nie oznacza „lampy na szczycie masztu”. Wybór konkretnej konfiguracji musi spełniać całe prawidło i załącznik I.
  • Pogłębianie / prace podwodne z przeszkodą: oprócz właściwych sygnałów RAM dwa czerwone lub dwie kule po stronie przeszkody; dwa zielone lub dwa romby po stronie, po której można przejść. Nie odczytuj tego jako gwarancji głębokości dla własnego jachtu.
  • Na mieliźnie: zasadniczo światła kotwiczne oraz dwa czerwone dookolne pionowo; za dnia trzy kule. Jednostka poniżej 12 m ma wyjątek od tych dodatkowych czerwonych i trzech kul — prawidło 30(f).
  • Holowanie: nie przecinaj holu. Układ zależy od sposobu holowania; przy holowaniu za rufą długość zespołu ponad 200 m oznacza m.in. trzeci biały masztowy na holowniku oraz romby według prawidła 24. To długość holu od rufy holującego do końca zespołu, nie długość samego holownika.

Światła pokazuje się od zachodu do wschodu słońca, a wymagane światła także w ograniczonej widzialności za dnia. Znaki — za dnia. Nie przesłaniaj świateł nawigacyjnych światłami pokładowymi (prawidło 20).

4. Długości i publikacje na polskim jachcie

Próg Co rzeczywiście zmienia
Poniżej 7 m Wyjątki dotyczące świateł żaglowych; dla napędu mechanicznego dodatkowo warunek maksymalnej prędkości nieprzekraczającej 7 węzłów. Odrębny wyjątek kotwiczny tylko w określonych miejscach.
Poniżej 12 m / od 12 m Poniżej 12 m: pewne uproszczenia świateł i możliwość innego skutecznego środka dźwiękowego. Od 12 m: gwizdek zgodny z COLREG.
Poniżej 20 m / od 20 m Poniżej 20 m: szczególne nieprzeszkadzanie z prawideł 9 i 10, również na silniku; żaglowy podlega mu niezależnie od długości. Trójsektorowa latarnia żaglowa tylko poniżej 20 m. Od 20 m: także dzwon. Dokładnie 20 m nie jest „poniżej 20 m”.
24 m Nie jest progiem prawa drogi w COLREG. W polskich przepisach wpływa na reżim wyposażenia jachtu (§ 12 i załączniki rozporządzenia).
Poniżej 50 m / od 50 m Jednostka mechaniczna poniżej 50 m nie musi pokazywać drugiego masztowego; od 50 m musi. Przy kotwicy od 50 m wymagane dwa białe kotwiczne. Inne wymagania dotyczą m.in. trałujących i zasięgu świateł.
Od 100 m Oprócz gwizdka i dzwonu także gong; przy kotwicy również oświetlenie pokładów.

Progi COLREG odnoszą się do długości całkowitej (prawidło 3(j)). Nie należy utożsamiać jej bez sprawdzenia z długością kadłuba stosowaną w polskim rozporządzeniu. Tabela nie jest pełną listą wyposażenia jachtu.

Egzemplarz MPZZM pod polską banderą

Załącznik 1, III, poz. 17 oraz załącznik 2, III, poz. 15 rozporządzenia przewidują publikację MPZZM–COLREG. § 2 wyłącza jednak § 8–15 m.in. dla jachtów rekreacyjnych do 15 m bez dobrowolnej inspekcji. Są także inne ściśle opisane wyłączenia. To przepis o wyposażeniu, nie zwolnienie z COLREG. Jacht komercyjny nie korzysta z tego konkretnego wyłączenia dla jachtów rekreacyjnych. Pełny, aktualny tekst dostępny offline jest użyteczny na każdym jachcie; ściąga go nie zastępuje.

Źródła do sprawdzenia na spokojnie

5. Radar, AIS i zakłócenia na Bałtyku

Wiele jachtów nie ma radaru, a AIS nie jest wyposażeniem każdej jednostki, zwłaszcza czarterowej. Odbiornik AIS nie nadaje twojej pozycji. Brak celu na ekranie nie potwierdza wolnej drogi.

Zakłócenia GNSS, w tym GPS, mogą powodować brak lub fałszywą pozycję. AIS nadaje przez VHF, lecz jego dane pozycyjne mogą pochodzić z zakłóconego GNSS; błędne mogą być także CPA/TCPA. Porównuj wskazania z kompasem, rozpoznanymi obiektami, głębokością i dostępnym radarem. Dwa ekrany korzystające z tego samego źródła nie są niezależną kontrolą. UKHO: zakłócenia GNSS i AIS — otwiera się w nowej karcie, Ministerstwo Infrastruktury: Bałtyk, 26.01.2026 — otwiera się w nowej karcie.

6. Szybkie promy: planuj przed wyjściem

COLREG nie nakazuje każdemu szybkiemu statkowi ustępować wszystkim wolniejszym. Prom nadal podlega właściwym prawidłom, w tym wyprzedzania, spotkania żagli z silnikiem, bezpiecznej prędkości oraz działania przeciwzderzeniowego. Osobnego śródlądowego przepisu CEVNI o statkach szybkich ani prawidła COLREG o ekranoplanach WIG nie przenosimy na zwykły szybki prom.

  • Przy 40 kn prom przepływa 3 Mm w 4 min 30 s. Jacht przy 6 kn w tym czasie pokonuje 0,45 Mm. To porównanie drogi, nie obliczenie czasu do zderzenia.
  • Włącz właściwy nasłuch VHF jeszcze przy kei. Zapowiedź promu ma pomóc wybrać moment wyjścia; brak zapowiedzi nie oznacza wolnej drogi.
  • Visby: promy mają pierwszeństwo wejścia i wyjścia. Zalecenie wywołania na VHF 16 dla podejścia: 15 minut przed punktem meldunkowym w maju–wrześniu; nie jest to całoroczna gwarancja każdego komunikatu.
  • Rønne: sprawdź aktualne przepisy, locję i noty na mapie. Oznaczony rejon ruchu promów trzeba interpretować według jego opisu; nie zakładaj, że jest TSS albo zakazem wejścia.
  • Czekaj zawczasu w bezpiecznym miejscu poza drogą promu; przy kei można po prostu opóźnić odejście. Nie planuj „ucieczki na prędkość”.
  • Oceniane mogą być uchybienia obu stron. Nie ma automatycznej współwiny, a korzystne ustalenie odpowiedzialności nie cofnie skutków zderzenia. Ucz załogę, by nie przechodzić tuż przed dziobem innego statku.

COLREG: prawidła 2, 5–9, 13, 17–18 — otwiera się w nowej karcie, Visby: pierwszeństwo promów — otwiera się w nowej karcie, Transportstyrelsen: wywołania, 2026 — otwiera się w nowej karcie, Rønne: locja i przepisy — otwiera się w nowej karcie, Kodeks morski: art. 258–259 — otwiera się w nowej karcie.

Materiał do nauki i przypominania zasad. Przed rejsem sprawdź pełne prawidła oraz aktualne przepisy i ostrzeżenia dla akwenu.

Ściąga do pobrania i do nauki

COLREG — ściąga dla załogi jachtu

Pięciostronicowy PDF: podstawowe decyzje, cztery schematy, znaki, światła, długości jachtów i sygnały mgłowe. Wersja na stronie zawiera szersze objaśnienia.

Pobierz ściągę PDF (5 stron)

Przeczytaj artykuł: czy jacht zawsze musi ustąpić promowi?

Przygotuj załogę do rejsu